تاریخ کاشان

عریضه های زنان نایب حسین کاشی پس از اعدام او

انتشار 3 ماه قبل تاریخ کاشان
امتیاز مطلب
4 (80%) 1 vote
عریضه های زنان نایب حسین کاشی پس از اعدام او
4 (80%) 1 vote

مطالب این نگاره در مورد عرایض همسران نایب حسین کاشی خطاب به دولت وقت پس از اعدام او در ۱۸ آبان ۱۲۹۸ شمسی است.

دولت وثوق‌الدوله پس از اعدام ماشاءالله خان و نایب حسین کاشی تمام اموال آنها را به نفع خود مصادره کرد، همسران و فرزندان نایب حسین و ماشاءالله خان از این مصادره بیشترین آسیبها را متحمل و برای حل مشکل معیشتی خود دست به دامان مجلس شورای ملی و برخی از رجال شدند. اما این مشکل به سادگی حل نشد و مدتها ادامه داشت تا در ۱۳۰۵ دولت میرزا حسن خان مستوفی‌الممالک تصویب کرد: “…وراث را هم که غالبا زن و بچه و اشخاصی هستند که در شرارت آنها دخالت نداشتند بدون معاش نمی‌شود ترک کرد لهذا هیئت وزرا در جلسه ۱۱ دی ماه برحسب پیشنهاد نمره … وزارت مالیه تصویب نمودند املاک نایب حسین و نایب علی و ماشاء الله خان کاشانی از تاریخ صدور این تصویبنامه به وراث شرعی آنها مسترد گردد.”

عرایض زیادی از همسران و فرزندان ناییبان خطاب به مجلس شورای ملی و رئیس‌الوزرای وقت به جا مانده که سه عریضه از این میان برای معرفی انتخاب شده است.

“نامۀ زنان نایب حسین خان کاشی به میرزا احمدخان قوام‌السلطنه رئیس‌الوزرای وقت”
[حاشیه] عریضه این کمینه عیال نایب حسین خان کاشانی

مقام منیع ریاست‌الوزراء دامت شوکته
قریب سه سال است که همه روزه و همه ساعت مزاحم حضرت اشرف شده‌ایم بعد از آنکه تمام دارائی ما را بردند و به حضرت اشرف معلوم شد حضرت اشرف اعانه برای ما قرار دادید بعد از آنکه از تمام کمیسیونهای مجلس گذشت یک نفر از آنها رای نداده‌اند از حضرت اشرف مستدعی است که یک دستخطی مرحمت فرموده که اسباب راحتی ما فراهم شود آیا خدا رواست که مملکت ارزانی پایتخت اسلام ما یک دسته زن و بچه از عسرت از دست در برویم امر امر مبارک است.
[حاشیه مهر] ورود به کابینه ریاست وزراء

بتاریخ ۳۰/۸/ ۱۳۰۱
نمره ۱۰۳۵۰
عریضه
مقام منیع ریاست الوزراء دامت شوکته
از طرف عیال مرحوم
محرمانه آقای دبیر مخصوص پیشنهاد را به مجلس یادآوری نمائید
۲۹/۸ سابقه حفظ شود

 

” مکتوب همسران به میرزا حسین خان شکوه‌الملک”
حاشیه: عریضه عیالات نایب حسین
به این کلام الله عریضه ما را بخوانید
مقام محترم حضرت مستطاب اجل اکرم افخم آقای شکوه‌الملک مدظله العالی بشرف عرض عالی می‌رساند البته خاطر منیر مبارک آگاهی دارد در باب مردان ما که اینها را منهدم نمودند و با کمینه‌گان و اطفال و همچنین اطفال شیرخوار در طهران سرگردان متحیرانه مانده‌ایم و آنچه داشته‌ایم که تماماً را بردند و امروزه در روز بیچارگی افتاده‌ایم نه منزلی نه لباس نه وجوه اخراجاتی و دو نفر مردان ما هستند حسن خان و امیرخان که در نظمیه محبوسند و آقای مشیرالدوله که رئیس‌الوزراء بود قرار داده بود روزی نفری شش قران به این دو نفر محبوسین بدهد و از برای این کمینه‌گان هم قراری دادند وجه مخارجی بدهند انکه استعفاء داد بعدا نزد سپهدار اعظم رفتیم و قرارداد مخارج دادند رضاقلی خان اطلاع دارد.

معاون نظمیه است چون سپهدار هم استعفاء داد کار همین‌طور ماند و نوشته را به کابینه وزارت جلیله داخله بردیم که عوض شدند و امروزه در نهایت کمال سختی مانده‌ایم استدعا داریم یک وجه حقوقی قرار بدهید که نزدیک است جان ماها تلف شود امیدواری داریم خداوند وجود حضرت اشرف را از جمیع بلیات محفوظ دارد. یا آنکه اطفالات ما را بیرون کنند یک کاری بکنند لقمه نان خالی به ما بدهند قوت لایموتی و نمی‌توانیم در سر خیابانها به گدایی بنشینیم اگر دولت ندارد [ناخوانا] بکنیم استدعا داریم نزد آقای رئیس‌الوزراء یک همراهی بفرمائید و به این کلام الله مجید تقویتی بفرمائید نزد خداوند پنهان نمی‌شود. ولدان ماشاءالله خان که مرد هستند حقوقی برای آنها قرار دادند و حواله‌جاتی دارند حقوقی دارند این بیچارگان نه مرد داریم نه مرد داریم چه کنیم محض خدا.

آدرس منزل درب حمام فرقانی‌ها خانه حاجی حسین قهوه‌چی نمره ۲
[حاشیه] و پسرهای ماشاءالله خان که مخارج می‌دهند ارتباطی به این کمینه‌گان ندارند محض خدا توجهی بفرمائید و به این کلام الله هیچ نداریم و از دست [ناخوانا] می‌رویم نمی‌دانید چه شبی را روز داریم هرچه [ناخوانا] به این کلام الله همراهی بفرمائید.

 

“نامه رئیس دارالانشاء به مجلس شورای ملی برای پیگیری عرایض همسران نایب حسین خان”
شیروخورشید
مجلس شورای ملی
سواد عریضه عیالات نایب حسین کاشانی
نمره ندارد
مورخه ٨ شوال المکرم ١۳۴۰ برج ندارد ۱۳٫٫
که منضما بمراسله مورخه نمره ۸۷۴۰ ارسال میشود
مقام منیع و آستان رفیع وکلای مجلس دارالشورای ملی شیدالله ارکانهم العالی مسلم و بدیهی است که خاطر منیر مبارک وکلای مقدس از موضوع حالات این کمینه‌گان مستحضر است از تعدی ما از املاک ما در مخلفات ماها تمام را بردند بلکه آنچه از آباء و اجداد خودمان هم برحسب موروثی داشتیم توقیف کردند آنچه مهریه ماها بود تصاحب شدند و حالیه را عیالات نایب حسین همگی در کمال استیصال مانده‌ایم اگر از برای وکلای مقدس یا وزراء معظم برخورداری ندارد در کنار خیابانها به گدائی بنشینیم بفرستید مفتش در آنجاها که منزل نموده‌ایم رسیدگی کنند در چه حالی و چه روزی هستیم استدعای عاجزانه مینمائیم که عطف ترحمی و نظر توجهی در حق این کمینه‌گان بکنند که نزدیک است از فلاکت نابود شویم و مخارجاتی برقرار فرمایند که توانیم زندگانی نموده وکلای مقدس را قسم می‌دهیم به مقدسات عالم و یگانگی حضرت پروردگار در حق این کمینه‌گان رسیدگی بفرمایند امر امر مبارک است.
حاشیه: سواد مطابق اصل است رئیس دارالانشاء دبیرالملک [امضاء]

منبع:  (بر اساس اسناد). به کوشش: دکتر عبدالحسین نوایی و محمد بقایی شیرجینی. تهران، سازمان اسناد ملی ایران پژوهشکده اسناد، ۱۳۷۹٫ ص ۲۹۷٫

محمدعلی ناظری

محمدعلی ناظری